پیام مشاور

مرکز خدمات روانشناسی و مشاوره پیام مشاور

برنامه ریزی درسی و امتحان

با رسيدن فصل امتحانات، گاه بذر نگرانى و دلهره و گاه ترسى پنهان و موهوم شكل مى‏گيرد. اما با برنامه ریزی صحیح می توان از پس آن بر بیاییم.

اصول مطالعه و يادگيرى‏ :

1- اصول پيش از شروع مطالعه:
1-1- تعيين هدف و انگيزه
1-2- تعيين مدت لازم‏
1-3- تعيين مقدار مطالعه‏
1-4 انتخاب محيط مناسب‏
1-5. اجتناب از امورى مانند پر بودن معده، اضطراب‏هاى نابه جا و تخيلات‏
2- اصول هنگام مطالعه:
2-1- مطالعه فعال و جدى‏

2-3- دورى از عوامل اخلالگر مانند جلسات خانوادگى، صداى تلويزيون و راديو و محيط پر سر و صدا و...
2-4- در صورت امكان يادداشت بردارى نكات مهم‏


2-7- تمركز حواس‏ و افکار منفی
2-8- استراحت كردن هنگام مطالعه
هر 45 دقيقه تا يك‏ساعت، استراحت پنج دقيقه‏اى لازم است.
2-9- علامت گذارى نكات مهم‏
3- اصول بعد از پايان مطالعه:
3-1- تكرار آموخته‏ها و مرور آن‏ها
3-2- تأكيد بيش‏تر بر نكات علامت گذارى شده


نكات مهم براى بهبود مطالعه‏ :

1- تعيين هدف و انگيزه

   داشتن هدف و انگيزه از عوامل مهم روند يادگيرى است. وقتى با مطالب درسى هدفمند برخورد مى‏كنيم، به آرامش روانى و مرزهاى قدرت يادگيرى مى‏رسيم. داشتن هدف، ترسيدن از كمبودها را كاهش مى‏دهد


2- تعيين مدت زمان مطالعه‏

   معمولاً 24 ساعت شبانه روز را به 3 قسمت صبح تا ظهر، ظهر تا شب و شب تا صبح تقسيم بندى مى‏كنند . آدمى بايد مهارت يادگيرى خود را به صورت منفصل تقسيم كند؛ يعنى اگر قرار است سه ساعت به طور مستمر مطالعه كند، حتماً بين هر ساعت استراحت داشته باشد تا دچار تراكم مطالب و فلات يادگيرى نشود.
   در مسأله ارتباط زمان و مباحث مورد مطالعه، نكته حائز اهميت اين است كه انسان، مطالب عميق و استدلالى، مانند رياضى و آمار را در اوايل روز بهتر ياد مى‏گيرد؛ مطالب نظرى، مانند فلسفه و زيست‏شناسى و منطق را بعد از ظهر بهتر مى‏آموزد؛ مطالب ذوقى، زبان، قواعد دستورى و نظرى صرف، مانند ادبيات فارسى، زبان انگليسى و تاريخ را شب بهتر ياد مى‏گيرد.


3-محیط و تغذیه  مناسب
  
3-1- پر بودن معده ميزان يادگيرى و انگيزه مطالعه را كاهش مى‏دهد.
3-2- در اثر مطالعه، قند خون كاهش مى‏يابد. بدين سبب، اصطلاحاً گفته مى‏شود افراد شيرينى خور مى‏شوند. بهتر است از تنقلات طبيعى، از جمله كشمش كه اثرى عجيب بر حافظه دارد، استفاده شود.
3-3- تا حد ممكن مواد نشاسته‏اى مصرف نشود.
3-4- مصرف لبنيات خصوصاً ماست و دوغ موجب خواب آلودگى مى‏گردد و لازم است ميزان مصرفشان كاهش يابد.
3-5- گرسنگى زياد نيز يادگيرى را مختل مى‏كند.
محیطی امن و بی سر و صدا و بدون عوامل مزاحم را انتخاب کنید

4- مطالعه فعال و جدى‏

   در مطالعه فعال، آدمى آماده پذيرش الفباى يادگيرى و اصول و قواعد علمى است. آغاز مطالعه با دقت و اصطلاحاً آرام و بدون شتاب باشد در صورت امكان صفحات نخست 2 بار خوانده شوند تا ذهن آمادگى لازم را پيدا كند. (اصطلاحاً نرمش ذهنى) ودورى از تعارفات و جديت درباره زمان تخصيص يافته به مطالعه‏ انجام گیرد

قبل از هر جلسه :

    قبل از برگزاری هر جلسه درس، از مطالبی که قرار است یاد بگیرید آگاه باشید و حتما در مورد آن پیش‌مطالعه کنید.

سوالات و تمرینات آخر فصلی که قرار است مطالعه شود را بررسی کنید و تا حد ممکن سعی کنید ببینید آیا می‌توانید آن‌ها را حل کنید  

  قبل از شروع درس به این سوال پاسخ دهید: «تا کنون درباره این موضوع چه یاد گرفته‌ام    

سعی کنید با پیش مطالعه، سوالاتی برای خود طرح کنید و در طول کلاس در یافتن پاسخ‌هایی برای آن‌ها باشید.

 

در طول هر جلسه :

   بدانید و سعی کنید کشف کنید که مدرس پس از آموزش هر مطلبی چه انتظاری از شما دارد. هدف‌های یادگیری هر مطلبی را مشخص کنید و بدانید چرا باید چیز‌های خاصی را بیاموزید.

    اگر یادداشت برداری می‌کنید، رونویسی نکنید. ایده‌ها و مفاهیم را در ذهن‌تان پردازش کنید و با زبان و کلمات خودتان یادداشت کنید.

·   در مصرف کاغذ صرفه‌جویی نکنید!! صفحات را به طور کامل پر نکنید. فضای خالی کافی در صفحات باقی بگذارید تا بعدا بتوانید در آن قسمت‌ها یادداشت‌های بیشتری اضافه کنید.

  در هنگام یادداشت برداری با استفاده از اندازه‌های متفاوت خط، رنگ، یا هر تکنیک دیگر، به فرا‌خور مطلب، تفاوت‌های بصری ایجاد کنید. سعی کنید گوشت و استخوان به راحتی از هم قابل تشخیص باشند.

   در حین یادداشت برداری، سوالات و نظرات خود را حتما بنویسید. بسیاری از سوالاتی که به ذهنتان می‌آید اگر یادداشت نشوند، بعد از مدتی از ذهنتان پاک می‌شود، بی‌آنکه جوابی برایش پیدا کرده باشید.

 

پس از هر جلسه :

  با یادداشت‌ها و کتاب خود کاری انجام دهید. آن‌ها را در قفسه به حال خود رها نکنید.

   مطالبی را که آموخته‌اید مرور کنید. یادداشت‌های خود را با چند نفر دیگر از هم‌کلاسی‌هایتان رد و بدل کنید و درباره مطالب درسی با هم بحث کنید.

 برای موضوعات که یاد گرفته‌اید، ”نقشه ذهنی بصری“ یا ”درخت یادگیری“ یا هر ابزار دیگری که دانسته‌های شما را به                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     صورت بصری و گرافیکی نشان می‌دهد، طرح کنید.

  تکالیف سنگین را به چند بخش کوچک تقسیم کنید، برای هر یک مهلتی تعیین، و هر قسمت را در زمان خود انجام دهید.

اهمیت برنامه ریزی در فصل امتحان :

چهار فايده اصلى كاربرد برنامه ريزى عبارت است از:

1 -  هدفمندى

2 - بركت زمان

3 - كاهش دغدغه

4 - نتايج فراوان


   اهميت برنامه ريزى آن قدر روشن و بديهى است كه بى‏نياز از تاكيد به نظر مى‏رسد. اين اصل در تمام مراحل حيات آدمى و در همه امور جارى او لازم الاجرا است . برنامه ريزى روش نظامدار انجام امور است و بدون به كارگيرى آن ، اهداف حاصل نمى‏گردند . در حالت فقدان برنامه به روزمرگى دچار خواهيم شد و با انجام مطالعات پراكنده انگيزه‏هاى خود را ضعيف مى‏سازيم كه محصول آن اضطراب و نگرانى‏ها است. به منظور ورود به قلمرو جادويى و شگفت‏انگيز برنامه ريزى در فصل امتحانات و ارزشيابى‏ها، ابتدا بايد تمام افكار محدود كننده را از خود برانيد و به يك موجود معنوى تبديل شويد؛ موجودى كه در قلمرو درونى‏اش محدوديتى ندارد . در اين حالت، به سطح جديدى از معرفت درونى مى‏رسيد كه با شما نجوا مى‏كند: «من مى‏توانم در اين لحظه چنين كارى را به خوبى انجام دهم» .
   جالب اين كه با چنين باورى تمام كمك‏هاى مورد نياز را دريافت خواهيد كرد. اگر بخواهيم ذهن را در جايگاهى قرار دهيم كه معجزه بيافريند، بايد همه چيز را به برنامه و توكّل در آميزيم.

 


نكات كاربردى براى امتحان‏ :

  
1- مطالعه در طول ترم تحصيلى (نه به قصد امتحان) فقط مرور مطالب، حافظه را براى پذيرش مطالعات بعدى آماده مى‏سازد.
2- در طول مطالعه، حافظه تصويرى (چشمى) را فعال كنيد. كدگذارى، رمزگذارى، علامت‏گذارى و واژه سازى از روش‏هاى خوب به شمار مى‏آيند
3- در بعضى از دروس، حريف تمرينى (هماورد علمى) بسيار مناسب است؛ يعنى با يك همكلاسى كه از لحاظ روحى و درسى به هم نزديك هستيد، مطالعه را به صورت مباحثه داشته باشيد.
4- نيم ساعت قبل از برگزارى امتحان از بحث و مطالعه بپرهيزيد. جاى خلوتى بيابيد و تأمل كنيد.
5- حتى‏الامكان جلسه امتحان را با يك ذكر آرام بخش شروع كنيد. دعا آرامش است و كلاً ياد خدا آرامش بخش دل‏ها است؛ أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ.
6- حتى‏الامكان از ترك سريع جلسه امتحان خوددارى كنيد. توجه داشته باشيد كه زمان تعيين شده جهت پاسخ به سؤالات، حساب شده است. حتى اگر سرعت پاسخ دهى شما بالا است و فرصت امتحان از مدت زمان لازم براى شما بيش‏تر است، سعى كنيد سؤالات و جواب‏هاى خود را دوره كنيد
7- باز نگرى پاسخ‏ها بعد از پايان پاسخگويى بسيار مهم است؛ زيرا گاه پيش آمده است كه افراد حتى پاسخ يك سؤال را ننوشته‏اند يا به دستورالعمل برگه‏ها توجه نكرده و با پاسخ به پرسش‏هاى اختيارى، نمره منفى گرفته‏اند.
8- گاه مطالب را خوب مطالعه كرده‏ايم. اما متن سؤال كمى مبهم است. سعى كنيد سؤال را بفهميد و دچار قضاوت زود هنگام نشويد. زيرا «فهم پرسش، نصف جواب است.»
9 - تنظيم وقت در جلسه امتحان بسيار مهم است. با حفظ آرامش، زمان بالاى ورقه را با تعداد و محتواى سؤالات تطبيق و تنظيم كنيد. اين كار در پرسش‏هاى تستى از سؤال‏هاى با پاسخ تشريحى راحت‏تر مى‏نمايد.
10- تمركز و خوش خطى يكى از عوامل كاهنده اضطراب و ايجاد كننده آرامش است.

 

پس از امتحان: عبرت گرفتن از شکست

در ذهن بسیاری از دانش آموزان، یکی از بزرگترین فشارهای روحی، شکست خوردن در امتحانات است.  سعی کنید آن را بپذیرید.

 قبول کنید که تنها در بخش خاصی موفق نشده‌اید. و از شکست به منظور تضمین موفقیت آینده با ساختن زیر‌بنایی محکم استفاده کنید. به شکست همانند «فرصتی دوباره برای یادگیری» نگاه کنید.

شکست یک مرحله زود‌گذر است. شکست در کاری به این معنا نیست که دیگر آن کار را انجام ندهید، بلکه به این معناست که هنوز نمی‌توانید آن کار را در یک موقعیت خاص (مثلا شرایط اضطراب‌زای امتحان) انجام دهید.

 در پی شکست، فقط به موضوعاتی که برایتان مشکل آفرین شده‌اند نگاه نکنید، بلکه به رویکرد‌های یادگیری موضوعات نیز توجه کنید. اغلب مواقع تجزیه و تحلیل مهارت‌های یادگیری، مانند دوره‌کردن و بررسی روش امتحان سودمند است.

 در صورتی که امتحانات دیگری در پیش است، خود را برای امتحانات باقی‌مانده آماده کنید تا بتوانید امتیازی برای مراحل بعدی کسب کنید.

ورود کاربران